Page 9 - 8-sinif-vip-fen-konu-22

¦ DNA VE GENETİK KOD § 31 31

AKRABA EVLİLİĞİNİN GENETİK SONUÇLARI:

* Aralarında kan bağı olan kişiler arasında yapılan evliliklere akraba evliliği denir.

* Ebeveynlerin kromozomlarında bulunan bazı
hastalıklara ait genler çocuklara taşınabilir.
Bu durumda oluşan hastalıklara kalıtsal has-
talıklar denir.

* Kalıtsal hastalıklar genelde çekinik genler ile
taşınır. Kalıtsal hastalık taşıyan çekinik gen-
lerin saf ve melez genotiplerinin çaprazlan-
ması sonucu oluşacak döllerde saf çekinik gen-
lerin oluşma ihtimali vardır.

* Aralarında akrabalık ilişkisi bulunan bireylerin genetik yapılarının benzerlik oranları yüksek oldu-
ğundan hastalık veya istenmeyen herhangi bir karakterin çocuklarda ortaya çıkma ihtimali yük-
sektir.
* Akraba olmayan kişilerde de kalıtsal hastalığa yol açan çekinik genlerin oluşma ihtimali düşük
olduğundan bunların yapacağı evliliklerde bu çekinik genlerin saf durumda ortaya çıkma ihtimali
de çok düşüktür.

* Akraba evliliklerinde kalıtsal hastalıkların riskinin arttığını yapılan araştırmalar ortaya koymuş-
tur. Yapılan bilimsel çalışmalar hemofili, renk körlüğü ve orak hücreli anemi gibi hastalıkların
kalıtsal olduğunu göstermektedir. Kalıtsal hastalıklar veya genetikle ilgili bilgiler soyağacı ana-
lizi ile ortaya çıkarılabilir. Genetik hastalıkların ortaya çıkmasını önlemek için genetik danışma
merkezleri bulunmaktadır. Bu merkezlerde uygulanan yöntemlerle genetik hastalıkların tedavisi
sağlanmaktadır.

MUTASYON VE MODİFİKASYON

MUTASYON

* DNA molekülü çoğunlukla kendini hatasız eşler. Eşlenme sırasında genlerde ve genleri oluşturan
nükleotidlerde meydana gelen hatalar DNA’ların yapısında kararlı değişimler oluşturur.
* Mutasyonlar; genlerin değişmesiyle bir kromozomun bir parçasının kopması, eşlenme sırasında
yanlış baz eşleşmesi, karşılıklı bulunan nükleotid çiftinin yer değiştirmesi, kopan parçanın homo-
log olmayan başka bir kromozoma bağlanması kromozom üzerinde bir parçanın tekrar etmesi
gibi durumlarda oluşur.

* Mutasyonlara yüksek derecede sıcaklık ve soğukluk, Güneş’ten gelen zararlı ultraviyole ışınlar,
ağır metaller, bazı kimyasal maddeler, radyasyon gibi etkenler neden olabilir. Mutasyonlar vücut
kromozomlarında oluştuğunda sadece bireyi etkiler, kalıtsal değildir. Üreme ana hücreleri ve
üreme hücrelerinde meydana gelen mutasyonlar kalıtsal olabilir.

EDİTÖR YAYINEVİ