Page 35 - 12_biyoloji_ogretmenin

GENDEN PROTEİNE 33
c. Tarım Alanında Uygulamalar

» Tarımda en önemli sorunlardan biri ürünlere zarar veren böcekler olup böceklerle
mücadelede en yaygın yöntem böcek öldürücü kimyasalların kullanımıdır. Ancak uzun
süre kullanılan böcek öldürücüler, ekolojik dengenin bozulmasına neden olmaktadır.
Özellikle besin zincirlerinde kopmalara yol açmaktadır.

» Bu nedenle gen mühendisliği yöntemiyle böcek larvalarını öldüren toksini şifreleyen
gen, bakteri plazmitine aktarılır. Bu bakterilerle enfekte edilen domates, tütün ve
YAYINEVİ
pamuk gibi bitkiler, böceklere karşı direnç kazanır.
» Dirençli bitkilerin üretimiyle, kimyasal böcek öldürücülerin kullanımı azalmakta ve
doğal dengenin sürdürülebilirliği düşünülmektedir.

» Gen mühendisleri, tarımsal mücadeleye yönelik çalışmaların yanında, bitkiler üzerinde
verimi artırıcı çalışmalar da yapmaktadır. Örneğin yoncaya, amino asit sentezine
yardımcı olan bir gen aktarılarak bitkinin protein değeri arttırılmıştır.

d. Çevre Alanında Uygulamalar

» Bilim insanları, bazı çevresel problemleri mikroorganizmalara gen aktarılması yönte-
EDİTÖR
miyle çözmektedir. Bazı bakteriler; bakır, kurşun ve nikel gibi ağır metalleri ortamdan
alarak bakır sülfat, demir sülfat gibi bileşiklerin yapısına katar. Böylece ağır metaller
canlıların tekrar kullanımına hazır hâle getirilir.

» Gen mühendisliğiyle elde edilen mikroorganizmalar, mineral madenciliğinde ve doğa-
daki zehirli atıkların temizlenmesinde önemli rol oynar.
» Yine özel olarak üretilen bakterilerle lağım sularının arıtılması sağlanır.

e. Genom Projesi

» Bir canlının genomunu oluşturan bütün genlerin sistematik olarak sıralanması ve
haritalanmasına genom projesi denir.

» İnsan genom projesi, genomdaki baz dizilimini belirleyerek, kalıtsal hastalıklardan
sorumlu genlerin belirlenmesi ve haritalanması amacıyla 1990 yılında başlatılmıştır.
» İnsan genomu üç milyarın üzerinde nükleotitten ve 25-30 bin civarında genden oluş-
maktadır.
» Kalıtsal hastalıkların kökeninin araştırılması ve bu hastalıkların tedavi edilmesi an-
cak insan genomunun tamamının deşifre edilmesi ve genlerin işlevlerinin bilinmesiyle
mümkün olacaktır.