Page 73 - 12_edebiyat_ogretmenin

ŞİİR 71
TOPLUMCU EĞİLİMLERİ YANSITAN ŞİİR (1923 - 1960)

o Bu şiir anlayışının temelini materyalist dünya görüşü oluşturur. Bu edebî hareketin ideolojik arka
planını ise Marksist ideoloji şekillendirir. Fakat bu edebî anlayış, şekillerini oluşturuncaya kadar
“halkçılık ve köycülük” kavramları üzerinde, daha sonra ise “işçi” kavramı çevresinde geliş-
meye devam eder.
o Toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışının temel ilkelerini 1934 yılında Moskova’da yapılan Yazar-
lar Birliği Kongresinde Maksim Gorki bazı maddelerle sıralar:

 Toplumcu gerçeklik daha önceki eleştirel gerçeklikten farklı olarak pragmatik bir edebiyattır ve
tezi vardır.
YAYINEVİ
 Bu edebiyatta insanı belirleyen en temel öge kolektivizmdir. Sosyalist bireysellik ancak kolektif
emek içinde gelişebilir.
 Yaşam eylemdir ve yaratmaktır.
 Bu edebiyat eğitsel işlevle yüklüdür. Sosyalist bireyselliğin geliştirilmesi bu edebiyatın ana
amacıdır.
o Sanatı her türlü dinsel ve töresel bağdan kopararak bireysel varoluş biçimi olarak algılayan bu
şiir anlayışı, bireye anlam kazandıranın toplum olduğunu savunur. Bu nedenle ilk toplumcu dal-
ga edebiyatımızda köylü-ağa çatışması, yönetici ve büyük azınlık arasındaki çelişkiler şeklinde
başlamıştır.

o Bu anlayışı benimseyen sanatçılardan özellikle Nazım Hikmet, Rus şair Mayakovski’den etkilenir.
o Toplumcu gerçekçi şairler, düşünce akımı olan ve edebiyatı da etkileyen fütürizmden etkilenerek
EDİTÖR
bugüne kadar gelir.
Fütürizm
Fütürizm akımının sanat anlayışı 1909 yılında yayımlanan bir bildiri ile duyulmuştur. Akımın ku-
rucusu Marinetti’dir. Biçimsel ögelerde kuralsız anlatımı ve özgürce seçilen kelimeleri ön plana
çıkaran bir akımdır. Bu akımın sanatçıları sanatın; hızı, dinamizmi ve makineleşmeyi anlatması ge-
rektiğini savunmuşlardır. Akımın en önemli sanatçısı Rus yazar Mayakovski’dir. Türk edebiyatında
da bu akımın etkisinde şiirler yazan Nazım Hikmet’in, Mayakovski’den etkilendiği görülür.

Toplumcu Eğilimleri Yansıtan Şiirin Başlıca Özellikleri
 Daha önce görülmemiş, denenmemiş bir görsellik, karmaşık biçimli teknikler barındıran bir şi-
irdir.
 Serbest nazım özellikleri taşır.
 İdeolojik içerikli bir şiirdir.
 Politik bir içerik taşıması, şiirin etkileme ve belirleme gücünü yükseltmiştir.
 Şiirdeki paralel, simetrik akışlar ve kırılmalar Rus şair Mayakovski’den gelen yansımalardır.
 Halkçılık, köycülük kavramları ile hümanist bir düşünce etrafında şekillenir.
 Materyalist ve Marksist bir dünya görüşü üzerinde temellendirilmiştir.
 Bu şiir anlayışının ekseninde “insan, toplum ve üretim ilişkileri” vardır.
 Toplum için sanat anlayışı vardır.
 Sanatkâr, toplumun ruh mühendisidir.
 Sosyalist bireyselliğin geliştirilmesi bu anlayışın ana amacıdır.
 Bu anlayışa göre sanat her türlü dinsel ve töresel bağlardan kurtulmalıdır.
 Programa dayalı ve tezi olan bir edebiyattır.