Page 17 - 8-sinif-vip-fen-konu-22

BASİT MAKİNELERASİT MAKİNELER
B 5.
ÜNİTE

BASİT MAKİNELERİ TANIYALIM

* Eski çağlarda insanların inşa ettiği büyük tapınaklar ya da kuleler nasıl yapıldı? Bunları yapmak
için insanoğlunun uyguladığı kuvvet kendisinden kat kat fazla ağırlıkta olan taşları kaldırmaya
nasıl yetti?

* Bugün bile kendi ağırlığının yarısı kadar olan eşyaları taşımakta hâlâ zorluklar çekerken o insan-
lar bunu nasıl gerçekleştirdi?
* Bu durumu küçük bir deneyle anlatmaya çalışalım. Bisikletimizin frenleri tutmuyor ve bunun
nedenini biliyoruz.

* Frenlerin tutması için tekerleklerin üzerinde fren pabuçlarını tutan vidaların sıkılması gerekiyor.
Ama biz bunu elle sıkamıyoruz. Çünkü vidaya uyguladığımız kuvvet yeterli olmuyor. Bunun için
anahtar denilen bir basit makine kullanmak zorundayız.

* Anahtar, sıkamadığımız vidayı daha az kuvvet ile sıkmamıza imkân sağlıyor.
* İşte basit makineler hayatımızı daha kolay kılmaya ve işlerde bizlere avantajlar sağlamaya
yarıyor.

* Günümüz teknolojisinde basit makineler yerlerini elektrikli motorların takıldığı aletlere bıraksa
da basit makineleri hayatın her anında kullanmaya devam ediyoruz.

Basit Makine: Bazı işleri daha kısa sürede ya da daha az
kuvvetle yapabilmeyi sağlayan düzeneklere denir.

* Bir basit makine;
» Kuvvetten kazanç sağlayabilir.

» Süreden kazanç sağlayabilir.
» Süreden kazanç sağlaması yoldan ve zamandan kazanç
sağladığını gösterir.
» Basit makinelerde kuvvetin yönünü değiştirerek daha kolay iş
yapma şansını yakalarız.
* Bunu açıklayacak olursak;
» 1. durum: Yerde bulunan bir kutuyu belli bir yüksekliğe çıkarmak
için kutuya yukarı yönde bir kuvvet uygulamamız gerekir. Burada a.
hem uyguladığımız kuvvet hem de hareket yönümüz
aynı olur. Yükü yukarı kaldırmak ve hareket ettirmek
oldukça zordur (a). Bir tahta yardımı ile yolu biraz F
uzatarak daha az bir kuvvetle yükü yukarı çıkara-
biliriz. Burada hareketin ve kuvvetin yönünü belli bir α
açıyla değiştirmiş oluruz (b). b.

EDİTÖR YAYINEVİ