Page 287 - 8. SINIF VIP TÜM DERSLER KONU ANLATIMLI - EDİTÖR YAYINLARI

ANLATIM BOZUKLUĞU (ÇATI UYUŞMAZLIĞI, BAĞLAÇ YANLIŞLARI, NOKTALAMA İŞARETLERİNİN EKSİKLİĞİ)TIM BOZUKLUĞU (ÇATI UYUŞMAZLIĞI, BAĞLAÇ YANLIŞLARI, NOKTALAMA İŞARETLERİNİN EKSİKLİĞİ)
ANLA 13. BÖLÜM 287
Çatı Uyuşmazlığı
Çatı Uyuşmazlığı
• Cümlelerde, yüklemlerin özne - yüklem ilişkisine göre aynı çatı özelliğine sahip olması gerekir. Aksi takdirde cüm-
lede anlatım bozukluğu meydana gelir.

̛ Örnek: “Film, gerçek bir hayat hikâyesi anlatılıyor.” edilgen yapılı fiilin kullanıldığı cümlelerde gerçek özne olmaz.
Bu cümlede ise gerçek özne ve edilgen fiil birlikte kullanıldığından anlatım bozukluğu yapılmıştır.

Film, gerçek bir hayat hikâyesi anlatılıyor� (Yanlış)
Özne Edilgen

Filmde, gerçek bir hayat hikâyesi anlatılıyor� (Doğru) Film, gerçek bir hayat hikâyesini anlatıyor� (Doğru)
Sözde özne Edilgen Özne Etken
EDİTÖR YAYINLARI

̛ Örnek: Önce öyküyü okudu, sonra da özet çıkarıldı� (Yanlış)
Etken Edilgen

Önce öyküyü okudu, sonra da özet çıkardı� (Doğru) Önce öykü okundu, sonra da özet çıkarıldı� (Doğru)
Etken Etken Edilgen Edilgen

Bağlaç Yanlışlarıanlışları
Bağlaç Y
• Bağlaçlar olumludan olumsuza ya da olumsuzdan olumlu yargıya geçişi veya aynı anlam özelliğindeki cümleleri
birbirine bağlar. Anlama uygun olmayan bağlaç kullanımı anlatım bozukluğuna yol açar.
• Bazı bağlaçların cümleye kattığı anlamlar şöyledir:

› Karşıtlık: Ama, fakat, lâkin, ancak, yalnız... › Tercih: Ya da, veya, ya ... ya...
› Açıklama: Çünkü, zira, ki... › Bağlama: İle, ve, de, hem ... hem, ne ... ne...

Ő “Arayacaktım zira telefonunu bulamadım.” (“Zira” bağlacı açıklama yapma amacıyla kullanılır. Bu cümlede ise
olumlu anlamdan olumsuza geçiş yapıldığı için karşıtlık bildiren “ancak, ama, lâkin” gibi bağlaçlar kullanılmalıdır.)

{ Not: “Ne ... ne” bağlacının kullanıldığı cümlelerde yüklem olumlu olmalıdır. Aksi takdirde anlatım bozukluğu yapılır.

Ő Bu konuda ne sana ne ona hak vermiyorum. (Yanlış) Ő Bizi ne aramadı ne sormadı. (Yanlış)
Bu konuda ne sana ne ona hak veriyorum. (Doğru) Bizi ne aradı ne sordu. (Doğru)

Noktalama İşaretlerinin Eksikliği
Noktalama İşaretlerinin Eksikliği
• Cümlede noktalama işaretlerinin kullanılmaması ya da yanlış yerde kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

̛ Örnek: “Öğretmen Filiz Hanım’a yolda rastlamış.” cümlesinde özneyi belirten virgülün kullanılmaması cümleden
iki sonuç çıkmasına neden olmuştur.
→ 1. sonuca göre özne “o”dur ve cümlede söylenmemiştir. Yolda rastlanan kişi de “Öğretmen Filiz Hanım”dır.
→ 2. sonuca göre özne “öğretmen”dir. Yolda rastlanan kişi de “Filiz Hanım”dır.

Öğretmen Filiz Hanım’a yolda rastlamış. (Yanlış)

O, Öğretmen Filiz Hanım’a yolda rastlamış. (Doğru) Öğretmen, Filiz Hanım’a yolda rastlamış. (Doğru)